mâm đỉnh cột
Định nghĩa
Danh từ: - (Kiến trúc) Cấu kiện hình tấm hoặc phiến: "mâm đỉnh cột" là một bộ phận trong kiến trúc cổ điển, thường là một tấm phẳng hình vuông hoặc hình tròn đặt trên đỉnh cột, có tác dụng làm bệ đỡ cho phần kiến trúc bên trên (như dầm, mái) và giúp phân tán trọng lượng từ trên xuống cột. - Phần mở rộng ở đầu cột: Trong một số hệ thống cột, "mâm đỉnh cột" có thể được trang trí, chạm khắc hoa văn, đóng vai trò như một chi tiết chuyển tiếp giữa thân cột và phần kiến trúc phía trên.
Ví dụ sử dụng
- (Tấm đá phẳng trên cùng của cột giúp nâng đỡ mái nhà.)
- (Phần mở rộng ở đầu cột được trang trí cầu kỳ.)
- (Cấu kiện này giúp truyền tải trọng lượng từ mái xuống cột.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "mâm đỉnh cột" thường xuất hiện trong các thuật ngữ kiến trúc cổ điển, đặc biệt là trong các mô tả về cột Doric, Ionic, Corinthian.
- Trong cột Doric, mâm đỉnh cột có dạng hình vuông đơn giản, không trang trí. (Phần tấm phẳng trên cột Doric mang tính chức năng thuần túy.)
- "mâm đỉnh cột" có thể được gọi bằng từ Hán-Việt là "đài tọa" hoặc "đầu cột" trong một số tài liệu.
- Đài tọa của cột La Mã thường được chạm khắc họa tiết lá cây. (Mâm đỉnh cột được trang trí công phu.)
Biến thể và từ gần giống
- Đầu cột (danh từ): phần trên cùng của cột, có thể bao gồm mâm đỉnh cột và các chi tiết trang trí khác.
- Đầu cột được chạm khắc hình đầu sư tử. (Phần trên cột có trang trí hình thú.)
- Đài tọa (danh từ): từ Hán-Việt chỉ phần bệ đỡ hoặc mâm đỉnh cột.
- Đài tọa của cột Ionic có dạng cuộn tròn. (Phần mâm đỉnh cột Ionic có đặc điểm hình xoắn ốc.)
Từ đồng nghĩa
- Abaque (danh từ mượn từ tiếng Pháp): thuật ngữ kiến trúc chỉ mâm đỉnh cột.
- Abaque là bộ phận nằm trên cùng của thủ đô cột. (Mâm đỉnh cột là chi tiết cao nhất của đầu cột.)
- Tấm đỉnh cột (danh từ): cách gọi mô tả chức năng của mâm đỉnh cột.
- Tấm đỉnh cột giúp phân bổ đều trọng lượng xuống thân cột. (Phần tấm phẳng này có vai trò kết cấu.)
Thành ngữ liên quan
- Không có thành ngữ phổ biến liên quan trực tiếp đến "mâm đỉnh cột". Tuy nhiên, trong kiến trúc, cụm từ này thường đi kèm với các mô tả về phong cách cổ điển.
- Công trình được xây dựng theo lối kiến trúc Hy Lạp với mâm đỉnh cột vuông vắn. (Mô tả đặc trưng kiến trúc.)